Türkiye’de yaşlı nüfusun hızla artmasıyla, sosyal güvenlik sisteminin sürdürülebilirliği için ‘uzun dönemli bakım sigortası’ OVP’ye dahil edildi.
Türkiye, yaşlı nüfusun hızla artması ve sosyal güvenlik sisteminin mali sürdürülebilirliğini güçlendirme hedefiyle önemli bir adım attı. “Uzun dönemli bakım sigortası,” 2027-2029 dönemi Orta Vadeli Programı’na (OVP) dahil edildi. İlgili bakanlıklar, yaşlılık ve kronik rahatsızlıklar nedeniyle bakıma ihtiyaç duyan kişilere yönelik bu sigorta modelinin altyapısını oluşturacak.
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre, ülkede 65 yaş ve üzeri nüfus son beş yılda yüzde 20,5 artarak 9 milyon 583 bin 59 kişiye ulaştı. Bu artışla yaşlı nüfusun toplam nüfus içindeki oranı yüzde 11,1’e yükseldi.
2024 yılı sonu itibarıyla yaşlı nüfusun yüzde 62,9’u 65-74 yaş grubunda yer alırken, yüzde 27,9’unu 75-84 yaş kategorisi oluşturdu. 85 yaş ve üzeri nüfus ise toplam yaşlı nüfusun yüzde 7,8’lik kesimini temsil etti. Ülkede 100 yaş ve üzerinde 8 binden fazla kişi yaşıyor.
Devlet, bu demografik göstergeleri ve doğurganlıktaki düşüş eğilimini göz önünde bulundurarak sosyal güvenlik sisteminin mali dengesini sağlayacak adımları kararlaştırdı. Hükümet, prim tabanını genişletmeyi, tahsilatı artırmayı ve yeni çalışma biçimlerine uyum sağlamayı hedefliyor.
Uzun dönemli bakım sigortası ile günlük yaşam aktivitelerini tek başına gerçekleştiremeyen kişilere evde veya kurumlarda sağlanan bakım desteği güçlenecek. İlgili kurumlar, evde sağlık ve palyatif bakım hizmetlerini süreklilik arz eden yapılar haline getirecek, uzaktan sağlık hizmetleriyle bütünleşik bir model hedefliyor.
Bu düzenlemeler, artan yaşlı bağımlılık oranını düşürerek aileler üzerindeki bakım yükünü hafifletmeyi amaçlıyor. Bakım ekonomisinin güçlendirilmesi, sosyal güvenlik sisteminin mali sürdürülebilirliğine yönelik politikaların merkezinde yer alıyor.
Program döneminde sağlık hizmetlerine erişim kısıtlanmadan finansal sürdürülebilirlik sağlanacak. İlgili birimler, sağlık hizmetlerinin geri ödemesinde risk analizi ve hizmet sunucularının davranışlarını dikkate alan denetim modelleri geliştirecek. Veri analiziyle geri ödeme kriterleri incelenerek değer bazlı ödeme yöntemlerini yaygınlaştıracak.
Hükümet, hızlı artış gösteren gruplardaki harcamaların etkinleştirilmesini sağlayacak ve 2025 yılının ilk çeyreğinde bu konuda somut çıktılar üretmeyi öngörüyor. Sağlık Market uygulaması, daha fazla ilaç ve medikal malzemeyi kapsayacak şekilde genişleyecek ve tedarik zinciri güçlenecek.
Üniversite hastanelerinin yönetim modeli de eğitim, araştırma ve hizmet fonksiyonları bakımından etkin ve sürdürülebilir bir yapıya kavuşacak. Bu adımlar, sosyal güvenlik sisteminin mali sürdürülebilirliğine önemli katkılar sağlamayı hedefliyor.
Yeni OVP kapsamında, hükümet, kişilerin daha uzun süre istihdamda kalmasını teşvik eden düzenlemeleri hayata geçirmeyi planlıyor. Bu düzenlemeler, hakkaniyeti ve aktüeryal dengeyi önceleyen bir yaklaşımla hazırlanıyor.
İlgili kurumlar, sosyal güvenlik sisteminin fiili ve yasal kapsamını genişletecek, sisteme dahil olmayan grupların girişini sağlamak için farklı meslek ve gelir gruplarına yönelik uygulamalar geliştirecek. Mevzuat, değişen iş gücü piyasası koşullarına ve esnek çalışma biçimlerine uyumlu hale gelecek.
Hükümet, prim borçlarının takip ve tahsilat süreçlerini etkinleştirecek. Kurumların bilişim sistemleri güçlenerek veri paylaşımı artacak ve uzun dönemli mali sürdürülebilirliğe ilişkin göstergeleri düzenli olarak izleyecek.
