TCMB’nin 2026’da uyguladığı makroihtiyati politikalarla Türk lirası mevduatın payı artırıldı, yabancı para mevduatın cazibesi azaltıldı.
2026 yılında küresel belirsizlik ve jeopolitik riskler nedeniyle uluslararası finans piyasalarındaki dalgalanmalara karşın Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), dezenflasyon sürecini desteklemek amacıyla makroihtiyati politika adımlarıyla Türk lirasına geçişi teşvik etti. Bu adımlar, kredi büyümesini enflasyonla uyumlu seviyelerde tutmayı hedefledi.
Ocak ayında yabancı para (YP) kredilere uygulanan büyüme sınırı sıkılaştırılırken, tüketici kredili mevduat hesapları (KMH) için de benzer bir sınırlama getirildi. Mart ayında kredi büyümesine dayalı zorunlu karşılık uygulamasında istisnalar daraltıldı. Mayıs sonunda ise ihtiyaç, taşıt ve ticari krediler ile KMH limitleri için kredi büyüme sınırları düşürüldü.
YP kredilere getirilen sınırlamaların etkisiyle kur etkisinden arındırılmış yıllıklandırılmış YP ticari kredi artışı 28 Ağustos itibarıyla yüzde 11,2’ye geriledi. Ayrıca, TL cinsi yurt dışı repo işlemlerinden sağlanan fonlar ve yurt dışından kullanılan krediler için zorunlu karşılık oranları ocakta artırıldı.
Program dönemi boyunca kredi faizleri TCMB’nin politika adımlarıyla uyumlu seyretti. Fonlama maliyetlerindeki artış ticari ve bireysel kredi faizlerine yansıdı. Ticari kredi kompozisyonu, YP kredi büyümesindeki kısıtlamalar nedeniyle Türk lirası lehine gelişti.
Sıkı finansal koşullar reel sektörün borçluluğunu ve finansal kaldıraç oranını tarihi ortalamalarının altına çekti. YP krediler büyük ölçekli firmalarda yoğunlaştı. Makroihtiyati düzenlemeler hanehalkı borçluluğunu dengelerken, bireysel kredi kartı ve KMH büyümesi yavaşladı.
Hanehalkı varlıklarında TL mevduat tercihi öne çıkarken, değerli metal fiyatlarındaki hızlı artış YP mevduat kompozisyonunda kıymetli maden hesaplarının payını artırdı. Bankacılık sektörünün takibe dönüşüm oranı Temmuz 2026’da yüzde 2,9’a yükselse de tarihi ortalamasının altında kaldı. Bu artışta KOBİ kredileri, tüketici kredileri ve bireysel kredi kartı alacak bakiyesindeki artış etkili oldu.
Ocak 2026 itibarıyla kredi kartları ve ihtiyaç kredilerine yeniden yapılandırma imkanı tanındı. Takipteki alacaklar için ayrılan yüksek karşılık oranları ve bankaların güçlü sermaye yapısı finansal istikrara yönelik riskleri sınırladı.
Bankacılık sektörünün istikrarlı karlılık yapısı, sermaye yeterliliğini desteklemeye devam etti. Sermaye Yeterliliği Rasyosu (SYR) hesaplamasında kullanılan geçici esneklikler 2026 itibarıyla sonlandırıldı. Sektör SYR’si, Aralık 2025’te yüzde 19,7 iken Ocak 2026’da yüzde 16,8’e ve Temmuz 2026’da yüzde 16,6’ya geriledi. Bu oranlar, Basel kriterlerine göre belirlenen yasal alt sınırın ve BDDK hedef oranının üzerinde seyretti.
Kur Korumalı Mevduat (KKM) uygulamasından çıkış stratejisi kapsamında, gerçek kişiler için hesap açma ve yenileme işlemleri 23 Ağustos 2025’te sonlandırıldı. Gerçek kişi KKM bakiyesi Ağustos 2026’da sıfırlandı. Tüzel kişiler için de 15 Şubat 2025’te aynı işlemler sonlandırıldı ve tüzel kişi KKM bakiyesi Aralık 2025 itibarıyla sıfıra indi.
Ağustos 2023’te toplam mevduatın yüzde 26,2’sini oluşturan KKM bakiyesi tasfiye edilirken, TL mevduatın toplam mevduat içindeki payı 28 Ağustos 2026 itibarıyla yüzde 61,5’e yükseldi.
Orta Vadeli Program (OVP) doğrultusunda, Türk lirası cinsinden yatırım araçları teşvik edilecek. Kredi büyümesine yönelik para politikasıyla uyumlu politikalar sürdürülecek; yatırım ve ihracata yönelik faaliyetlerde finansman koşulları iyileştirilecek.
Yabancı para mevduatın cazibesi azaltılarak Türk lirası mevduatın payı ve vadesi artırılmaya devam edilecek. Cari işlemler dengesini ve sürdürülebilir büyümeyi desteklemek amacıyla finansmana erişim koşulları iyileştirilecek.
İç talebi dengelemek, enflasyon beklentilerini çıpalamak ve cari işlemler açığını azaltmak amacıyla bireysel krediler ve hedefli olmayan ticari kredilerde para politikası duruşunu destekleyici politikalar uygulanacak. Finansal sektör düzenlemeleri, uluslararası standartlara uyum ve sektördeki gelişmeler göz önünde bulundurularak geliştirilecek.
Basel III Final (Basel IV) düzenlemesine uyum için bankaların kamuya açıklama yükümlülükleri ile ilgili mevzuatta değişiklikler yapılacak. Tasarruf finansman şirketlerinin faaliyetlerinin sağlıklı sürdürülmesi ve müşterilerin menfaatlerinin korunması amacıyla düzenlemeler devam edecek. Finansal sektörün aracılık faaliyetlerini etkinleştirmek için düzenlemeler sadeleştirilecek. Bankaların kurumsal yönetim ilkeleri ve iç sistemleri uluslararası iyi uygulamalara uyum sağlayacak şekilde güncellenecek.
Kalkınma bankacılığının yeniden yapılandırılması ve etkinliğinin artırılması için mevzuat altyapısı ve organizasyon yapısı güçlendirilecek.
