Ankara’da bir araya gelen Türkiye ve Özbekistan liderleri, ticaret hacmini 10 milyar dolara taşıyacak önemli ekonomik işbirliği anlaşmalarına imza attı.
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ve Özbekistan Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev, Cumhurbaşkanlığı Külliyesi’nde gerçekleştirdikleri görüşmelerin ardından ekonomik işbirliği anlaşmalarına imza attı. Ankara’da imzalanan mutabakatlar, Türkiye ve Özbekistan arasındaki ticaretin geliştirilmesi, gümrük işlemlerinde bilgi paylaşımı ve sosyal güvenlik alanında işbirliğini kapsıyor. Bu anlaşmalarla iki ülke, ticaret hacmini ilk aşamada 5 milyar dolara, orta vadede ise 10 milyar dolara yükseltmeyi amaçlıyor.
İmzalanan anlaşmalar, karşılıklı pazar erişim imkanlarını artırmayı, ticaret süreçlerini hızlandırmayı ve iş dünyasına yönelik yeni kurumsal işbirliği mekanizmalarını oluşturmayı hedefliyor. Sosyal güvenlik alanındaki düzenlemeler ise iki ülke vatandaşlarının sosyal haklarının korunmasına yönelik işbirliğini güçlendirecek.
Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) verilerine göre, Türkiye’nin Özbekistan’a ihracatı ocak-eylül döneminde 1 milyar 107,5 milyon dolar olarak kaydedildi. Bu dönemde kimyevi maddeler ve mamulleri sektörü 309,4 milyon dolarla en fazla ihracatı gerçekleştirdi. Hazır giyim ve konfeksiyon ile hububat sektörleri de ihracattaki artışlarıyla öne çıktı.
Geçen yıl 3,1 milyar dolar olarak gerçekleşen iki ülke arasındaki ticaret hacminin, ilk aşamada 5 milyar dolara, orta vadede ise 10 milyar dolara çıkarılması öngörülüyor. Bu hedef doğrultusunda sanayi, enerji, ulaştırma, lojistik, tarım ve tekstil gibi çeşitli sektörlerde karşılıklı yatırımların artırılması ve ortak projelerin geliştirilmesi planlanıyor.
Türkiye ile Özbekistan arasında ticaretin yanı sıra karşılıklı yatırımların artırılması ve ortak projelerin geliştirilmesine yönelik çalışmalar hız kesmeden devam ediyor. Özbekistan’daki Türk yatırımlarının toplam büyüklüğü 8 milyar doları aştı. Türkiye, 2024 ve 2025 yıllarında ülkeye en fazla yatırım yapan üçüncü ülke konumunda yer aldı.
Özbekistan’da 2 bin 200’den fazla Türk sermayeli şirket faaliyet gösteriyor. Türk müteahhitler, toplam değeri 9,5 milyar doları aşan 333 projeyi üstlendi. İki ülke enerji, sanayi, altyapı ve teknoloji gibi alanlarda işbirliğini geliştirmeyi, serbest ve özel ekonomik bölgelerde ortak yatırımları artırmayı amaçlıyor.
İş Dünyasının Desteklenmesine Dair Yüksek Düzeyli Konsey’in kurulması, ortak ticaret ve yatırım projelerini desteklemeyi ve iş dünyası arasındaki kurumsal işbirliğini güçlendirmeyi hedefliyor. Bu konsey, ekonomik ilişkilerin derinleşmesine katkı sağlayacak.
Dış Ekonomik İlişkiler Kurulu (DEİK) Türkiye-Özbekistan İş Konseyi Başkanı Özgür Onur Özgüven, Türkiye ile Özbekistan arasındaki ekonomik ve ticari ilişkilerdeki ilerlemenin verilerle açıkça görüldüğünü belirtti. Özgüven, geçen yıl Türkiye’nin Özbekistan’a ihracatının 2,05 milyar dolar, ithalatının ise 1,04 milyar dolar olarak gerçekleştiğini ifade etti.
Özgüven, ikili ticaret hacminin 2016’daki 1,3 milyar dolar seviyesinden 2025’te 3,1 milyar dolara yükseldiğini vurguladı. İki ülkenin cumhurbaşkanlarının belirlediği 10 milyar dolarlık ticaret hacmi hedefine ulaşmak için kurumlar ve iş dünyası çalışmalarını sürdürüyor. Yüksek düzeyli stratejik işbirliği mekanizmaları da işbirliğinin derinleşmesine katkı sağlıyor.
Özgüven, Türkiye ve Özbekistan ekonomilerinin birbirini tamamlayan bir yapıya sahip olduğunu kaydetti. Türkiye’nin müteahhitlik, sanayi, tekstil ve hizmet sektörlerindeki deneyimi öne çıkarken, Özbekistan genç nüfusu, doğal kaynakları ve stratejik konumuyla önemli fırsatlar sunuyor. Bu tamamlayıcı yapı, ortak üretim ve yatırım projeleri için güçlü bir zemin oluşturuyor.
Özbekistan’ın yabancı yatırımları çekmek ve bürokratik engelleri azaltmak amacıyla gerçekleştirdiği reformlar, Türk şirketlerine cazip pazar ve ortaklık imkanları sunuyor. Özbekistan 2030 Stratejisi doğrultusunda yenilenebilir enerji, altyapı modernizasyonu, dijitalleşme ve sanayi üretimi alanlarında büyük ölçekli yatırımlar bekleniyor.
Özgüven, bölgesel ticaret koridorlarının gelişmesi ve Orta Koridor’un öneminin artmasıyla lojistik merkezler ile akıllı ulaşım sistemleri alanlarında da yeni fırsatlar ortaya çıktığını dile getirdi. Özbekistan’ın, gelişen yatırım ortamıyla Türk iş dünyası için Orta Asya’daki stratejik üretim ve ticaret merkezlerinden biri olma konumunu güçlendirdiğini ekledi.
Türk Devletleri Teşkilatı (TDT) ülkelerinin önemli bir ekonomik potansiyele sahip olduğunu belirten Özgüven, 2025’te TDT ülkelerinin toplam Gayri Safi Yurt İçi Hasılası’nın (GSYH) yaklaşık 2,3 trilyon dolarla dünya ekonomisinin yüzde 2’sini oluşturduğunu aktardı. Özbekistan’ın TDT ülkeleriyle dış ticaret hacminin 2025’te 10,8 milyar dolara ulaştığını, Kazakistan’dan sonra Türkiye’nin ikinci büyük ticaret ortağı olduğunu söyledi.
Özgür Onur Özgüven, Özbekistan Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev’in TDT çatısı altındaki işbirliğinin somut projelerle ileriye taşınması için ortak üretim merkezlerinin ve sanayi işbirliğinin geliştirilmesini savunduğunu aktardı. Orta Koridor gibi altyapı girişimlerinin hızlandırılması ve gümrük işlemlerinin basitleştirilmesi de öne çıkan öneriler arasında yer alıyor.
Mirziyoyev, TDT Devlet Başkanları Zirvesi öncesinde Türk Devletleri Ekonomik Ortaklık Daimi Konseyinin kurulmasını önerdi. Ekonomik işbirliğini derinleştirmek ve ortak projeleri finanse etmek amacıyla kurulan Türk Yatırım Fonu’nun etkin biçimde kullanılması önem taşıyor. Fon kaynaklarının yenilenebilir enerji, altyapı, lojistik, sanayi ve tarım gibi stratejik alanlara yönlendirilmesi bekleniyor.
